รายวิชาเลือกเชิงปฏิบัติการ

การประยุกต์วิทยาการคอมพิวเตอร์กับบริบทชุมชนท้องถิ่น

สร้างนวัตกรรมดิจิทัลเพื่อชุมชน: สำรวจปัญหาเชิงพื้นที่ เก็บข้อมูลอย่างมีจริยธรรม ออกแบบเชิงมีส่วนร่วม วิเคราะห์และนำเสนอผลลัพธ์ พร้อมพัฒนาโครงการต้นแบบที่ใช้งานได้จริง

Community Computing

คำอธิบายรายวิชา

ศึกษาแนวคิดและกระบวนการประยุกต์วิทยาการคอมพิวเตอร์กับโจทย์เชิงพื้นที่/เชิงสังคมของชุมชนท้องถิ่น ตั้งแต่การทำความเข้าใจบริบท การเก็บข้อมูลอย่างมีจริยธรรม การออกแบบเชิงมีส่วนร่วม การประมวลผล/วิเคราะห์ข้อมูล การสื่อสารผลลัพธ์ที่เข้าใจได้ ไปจนถึงการพัฒนาโครงการต้นแบบ (prototype) ที่นำไปใช้จริงและยั่งยืน

  • เข้าใจหลักการทำงานกับชุมชน: ความไว้วางใจ การมีส่วนร่วม จริยธรรม และความเป็นส่วนตัว
  • ประยุกต์เครื่องมือดิจิทัล: แบบสอบถาม, Mobile data collection, GIS, Dashboard, Low-cost sensing
  • วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ/คุณภาพ และเล่าเรื่องด้วยภาพ (data storytelling)
  • พัฒนาและนำเสนอโครงการต้นแบบที่ตอบโจทย์ชุมชน
ข้อมูลรายวิชา
หน่วยกิต: 3(2-2-5)
รูปแบบ: บรรยาย + ปฏิบัติ + ภาคสนาม

ผู้สอน
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. นัฐพงศ์ ส่งเนียม

โครงร่างบทเรียน (9 บท)

เอกสาร/โน้ตบุ๊ก/ชุดข้อมูลจะทยอยอัปเดต
บทที่ 1: บริบทชุมชน & การทำงานร่วมกัน

ทำความเข้าใจพื้นที่ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ปัญหา/ความต้องการ และความไว้วางใจ

บทที่ 2: การเก็บข้อมูลภาคสนาม & จริยธรรม

แบบสอบถามเชิงดิจิทัล, Consent, ความเป็นส่วนตัว, การจัดเก็บข้อมูล

บทที่ 3: การทำแผนที่ & GIS สำหรับชุมชน

พิกัด, GeoJSON, การทำแผนที่เชิงโต้ตอบ, การซ้อนข้อมูล

บทที่ 4: การประมวลผลข้อมูล & ทำความสะอาด

Data wrangling, การจัดการข้อมูลสูญหาย, การผสานชุดข้อมูล

บทที่ 5: การวิเคราะห์เชิงสถิติ/อนุมานเบื้องต้น

สถิติเชิงพรรณนา, การทดสอบสมมติฐาน, ความสัมพันธ์

บทที่ 6: Visualization & Data Storytelling

แผนภาพ, Dashboard, การเล่าเรื่องที่เข้าถึงได้

บทที่ 7: เทคโนโลยีต้นทุนต่ำเพื่อชุมชน

Low-cost sensing, Mobile apps, แบบจำลองต้นแบบรวดเร็ว

บทที่ 8: Co-Design & Prototype

กระบวนการออกแบบร่วมกับชุมชน ทดสอบ & ปรับปรุง

บทที่ 9: การประเมินผล & ความยั่งยืน

KPI/Outcome, Feedback loop, แผนการส่งต่อให้ชุมชนใช้งานต่อ

ตารางสอน 16 สัปดาห์

สัปดาห์ 1
แนะนำรายวิชา • แนวคิดทำงานกับชุมชน • จริยธรรม
สัปดาห์ 2
บท 1: บริบท/ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ระดมปัญหา/โอกาส
สัปดาห์ 3
บท 2: เก็บข้อมูลภาคสนาม
ออกแบบแบบสอบถาม/Consent
สัปดาห์ 4
บท 3: GIS พื้นฐาน
ทำแผนที่เชิงโต้ตอบ
สัปดาห์ 5
บท 4: ทำความสะอาดข้อมูล
Wrangling/Join
สัปดาห์ 6
บท 5: สถิติเบื้องต้น
ทดสอบสมมติฐาน
สัปดาห์ 7
บท 6: Visualization/Dashboard
เล่าเรื่องด้วยข้อมูล
สัปดาห์ 8
สอบกลางภาค (20%)
เสนอ Mini-project
สัปดาห์ 9
บท 7: เทคโนโลยีต้นทุนต่ำ
เลือกแนวทางต้นแบบ
สัปดาห์ 10
บท 8: Co-Design & Prototype
ทดสอบกับผู้ใช้
สัปดาห์ 11
ปรับปรุง Prototype
Integration/ความเสถียร
สัปดาห์ 12
Deploy ทดลองใช้ในพื้นที่
Feedback loop
สัปดาห์ 13
บท 9: การประเมินผล
KPI/Outcome
สัปดาห์ 14
สรุปบทเรียน & เตรียมสื่อ
คู่มือ/รายงาน
สัปดาห์ 15
นำเสนอผลงานต่อชุมชน
Demo Day
สัปดาห์ 16
สอบปลายภาค (30%)
รายงานฉบับสมบูรณ์

การประเมินผล

สอบกลางภาค (20%)

เสนอ Mini-project: ปัญหาชุมชน วิธีเก็บข้อมูล แผนวิเคราะห์ และต้นแบบที่คาดหวัง

แนวข้อสอบ (ภายหลัง)
สอบปลายภาค (30%)

สาธิตโครงการจริง รายงานผลกระทบ ข้อจำกัด และแผนความยั่งยืน

แนวข้อสอบ (ภายหลัง)

โครงงานรายวิชา (30%)

ทำงานกลุ่ม (2–4 คน) ร่วมกับพื้นที่จริง: เก็บ/วิเคราะห์ข้อมูล ออกแบบร่วม ทดลองใช้ และสรุปผล ส่งมอบโค้ด เอกสาร และสื่อประกอบเพื่อให้ชุมชนสามารถใช้ต่อได้

  • ส่งงาน: โค้ด + เอกสาร + Dashboard/Prototype + วิดีโอ ≤ 7 นาที
  • เกณฑ์: ความเกี่ยวข้องกับบริบท, คุณค่า/ผลกระทบ, ความถูกต้องของวิธี, การใช้งานจริง, การสื่อสารผล
เอกสารแนวทางโครงงาน (เร็วๆนี้)
Community Project

รูบริกการให้คะแนนโครงงานชุมชน

หัวข้อประเมิน ยอดเยี่ยม (A) ดี (B) พอใช้ (C) สัดส่วน
ความเกี่ยวข้องกับชุมชน
โจทย์จริง ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเห็นคุณค่า
ตอบโจทย์ชัด มีหลักฐานความต้องการ สอดคล้องส่วนใหญ่ เชื่อมโยงคลุมเครือ 15%
จริยธรรม & ความเป็นส่วนตัว
Consent/การปกป้องข้อมูล
ดำเนินการครบถ้วน โปร่งใส ทำตามหลักส่วนใหญ่ มีช่องว่างสำคัญ 10%
วิธีเก็บข้อมูล & คุณภาพข้อมูล ออกแบบดี เชื่อถือได้ ใช้งานได้ มีจุดต้องระวัง คุณภาพต่ำ/ลำเอียง 15%
การวิเคราะห์ & เหตุผลเชิงวิธี วิธีเหมาะสม อธิบายเหตุผลดี วิธีทั่วไป ใช้ได้ วิธีไม่เหมาะ/อธิบายไม่ชัด 20%
ต้นแบบ/ระบบ
ทำงานได้จริง ความเสถียร/ใช้งานง่าย
ใช้งานได้จริง เสถียร/เข้าใจง่าย ใช้งานได้ มีข้อจำกัด ทำงานไม่ครบ/ไม่เสถียร 20%
การสื่อสารผล & เอกสาร
รายงาน, คู่มือ, Dashboard/แผนที่
ชัดเจน ครบถ้วน เข้าใจง่าย ค่อนข้างชัด ขาดบางส่วน สับสน/ขาดส่วนสำคัญ 10%
ผลกระทบ & ความยั่งยืน
KPI/แผนส่งต่อให้ชุมชน
ผลลัพธ์ชัด มีแผนใช้งานต่อ เห็นแนวโน้มผลดี ผลกระทบไม่ชัด/ไม่มีแผน 10%
รวม 100%
หมายเหตุ: ผู้สอนอาจปรับสัดส่วนเล็กน้อยตามบริบทชั้นเรียน

เอกสารและสื่อประกอบ

PDF รวม

ดาวน์โหลดเอกสารที่เผยแพร่แล้ว

Notebook / โค้ดตัวอย่าง

Data cleaning • GIS • Visualization • Dashboard

ชุดข้อมูล/ทรัพยากร

ตัวอย่างข้อมูลสำรวจ, GeoJSON พื้นที่, Template แบบสอบถาม/Consent